{"id":20,"date":"2025-05-22T20:40:01","date_gmt":"2025-05-22T18:40:01","guid":{"rendered":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/?page_id=20"},"modified":"2026-04-13T18:00:38","modified_gmt":"2026-04-13T16:00:38","slug":"historia-42-pulku-piechoty","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/?page_id=20","title":{"rendered":"Historia 42 Pu\u0142ku Piechoty"},"content":{"rendered":"\n

42 Pu\u0142k Piechoty<\/strong><\/p>\n\n\n\n

24 wrze\u015bnia pod Raw\u0105 Rusk\u0105 zako\u0144czy\u0142a si\u0119 historia 42. Pu\u0142ku Piechoty im. genera\u0142a Jana Henryka D\u0105browskiego.<\/p>\n\n\n\n

Pod koniec 1918 roku komendant obozu jenieckiego w Santa Maria Capua Vetere na terenie W\u0142och kapitan marynarki Czes\u0142aw Petelenz wspar\u0142 inicjatyw\u0119 Komitetu Narodowego Polskiego i nakaza\u0142 formowanie jednostek wojskowych z je\u0144c\u00f3w armii austro-w\u0119gierskiej i Armii Cesarstwa Niemieckiego narodowo\u015bci polskiej. W ramach tej akcji powsta\u0142 3. Pu\u0142k Strzelc\u00f3w im. J\u00f3zefa Poniatowskiego, a na jego dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 kapitan Witold Wartha. Jednostka liczy\u0142a trzy bataliony po cztery kompanie. \u017bo\u0142nierze nie otrzymali ekwipunku i uzbrojenia, nosili swoje stare mundury armii zaborc\u00f3w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W marcu 1919 roku jednostka zosta\u0142a przetransportowana kolej\u0105 do Francji. Do formacji do\u0142\u0105czono ochotnik\u00f3w z Ameryki i francusk\u0105 kadr\u0119. Po reorganizacji pu\u0142k przemianowano na 1. instrukcyjny pu\u0142k Grenadier\u00f3w \u2013 Wolty\u017cer\u00f3w. \u017bo\u0142nierze otrzymali bro\u0144 i sprz\u0119t wojskowy od Francuz\u00f3w. W maju jednostk\u0119 w\u0142\u0105czono do Armii Hallera, przemianowano na 13. Pu\u0142k Strzelc\u00f3w Polskich i przetransportowano do Polski. Po przybyciu do kraju nazwa jednostki wielokrotnie ulega\u0142a zmianie, pu\u0142k nazywano kolejno jako 13. Pu\u0142k Strzelc\u00f3w Pieszych, 150. Pu\u0142k Strzelc\u00f3w Kresowych, 42. Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Kresowych. Ostatecznie 29 stycznia 1920 roku jednostka otrzyma\u0142a nazw\u0119 42 Pu\u0142k Piechoty.<\/p>\n\n\n\n

Formacja bra\u0142a udzia\u0142 w przejmowaniu ziem pomorskich. Reprezentacja pu\u0142ku uczestniczy\u0142a w Pucku w ceremonii za\u015blubin Polski z morzem. \u017bo\u0142nierze jednostki wzi\u0119li udzia\u0142 w wyprawie kijowskiej. Podczas odwrotu polskich oddzia\u0142\u00f3w spod Kijowa, 42. Pu\u0142k Piechoty prowadzi\u0142 dzia\u0142ania op\u00f3\u017aniaj\u0105ce. W sierpniu 1920 roku jednostka zosta\u0142a \u015bci\u0105gni\u0119ta pod Warszaw\u0119. W po\u0142owie sierpnia 42. Pu\u0142k walczy\u0142 w rejonie Sochocina nad Wkr\u0105. Podczas po\u015bcigu za oddzia\u0142ami bolszewickimi zmaga\u0142 si\u0119 z wrogiem pod Nasielskiem, Ciechanowcem, Ol\u017cynem, So\u0144skiem i M\u0142aw\u0105. P\u00f3\u017aniej jednostka zosta\u0142a przerzucona w okolice rzeki Bug, gdzie bra\u0142a udzia\u0142 w kolejnych walkach. Za zas\u0142ugi w wojnie polsko-bolszewickiej \u017co\u0142nierze 42. Pu\u0142ku Piechoty otrzymali 32 Ordery Wojskowe Virtuti Militari V klasy oraz 189 Krzy\u017cy Walecznych.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W okresie mi\u0119dzywojennym jednostka stacjonowa\u0142a w Bia\u0142ymstoku. Ju\u017c w pierwszych dniach pobytu w mie\u015bcie powsta\u0142 Wojskowy Klub Sportowy 42 Pu\u0142ku Piechoty Bia\u0142ystok, kt\u00f3ry od 1932 roku znany jest pod nazw\u0105 Jagiellonia Bia\u0142ystok. W 1921 roku posta\u0142a orkiestra pu\u0142kowa. W jednostce dzia\u0142a\u0142 tak\u017ce ch\u00f3r i amatorski teatr. 21 sierpnia 1921 roku marsza\u0142ek Polski J\u00f3zef Pi\u0142sudski wr\u0119czy\u0142 jednostce sztandar ufundowany przez spo\u0142ecze\u0144stwo Bia\u0142egostoku. Data uroczysto\u015bci nawi\u0105zywa\u0142a do walk toczonych przez 42. Pu\u0142k pod M\u0142aw\u0105 oraz do dnia wyzwolenia Bia\u0142egostoku z r\u0105k bolszewickich. W 1938 roku rozkazem ministera spraw wojskowych genera\u0142a dywizji Tadeusza Kasprzyckiego jednostka otrzyma\u0142a nazw\u0119 42 Pu\u0142k Piechoty im. genera\u0142a Jana Henryka D\u0105browskiego.<\/p>\n\n\n\n

W 1930 roku mieszka\u0144cy Bia\u0142egostoku ufundowali Pomnik \u017bo\u0142nierzy 42. Pu\u0142ku Piechoty. Na jego cokole umieszczono napis \u201eOficerom i \u017co\u0142nierzom 42 Pu\u0142ku Piechoty poleg\u0142ym w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r.\u201d. Autorem pomnika by\u0142 rze\u017abiarz i legionista Jakub Juszczyk. Wiosn\u0105 1940 roku pomnik zosta\u0142 zniszczony przez Sowiet\u00f3w. W czasach PRL i komunistycznych rz\u0105d\u00f3w temat 42. Pu\u0142ku Piechoty by\u0142 skwapliwie pomijany przez lokalne w\u0142adze. Po przemianach ustrojowych, w 1997 roku w Bia\u0142ymstoku w parku Konstytucji 3 Maja ods\u0142oni\u0119to zrekonstruowany pomnik.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Na pocz\u0105tku kampanii wrze\u015bniowej 42. Pu\u0142k Piechoty wchodzi\u0142 w sk\u0142ad Samodzielnej Grupy Operacyjnej \u201eNarew\u201d. Jego \u017co\u0142nierze walczyli m.in. w rejonie Ostro\u0142\u0119ki. Po wycofaniu jednostki z odcinka \u201eOstro\u0142\u0119ka\u201d skierowano j\u0105 na odcinek \u201eNowogr\u00f3d\u201d. W rejon Nowogrodu 42. Pu\u0142k dotar\u0142 ju\u017c po zdobyciu miasta przez Niemc\u00f3w. 10 wrze\u015bnia jego \u017co\u0142nierze natarli na niemieckie pozycje, jednak nie zdo\u0142ano wyprze\u0107 przeciwnika za Narew. Po bardzo ci\u0119\u017ckich i krwawych walkach 42. Pu\u0142k Piechoty wycofa\u0142 si\u0119 na po\u0142udnie. Podczas odwrotu polscy \u017co\u0142nierze byli atakowani przez niemieckie lotnictwo i oddzia\u0142y Wehrmachtu. 12 wrze\u015bnia 42. Pu\u0142k liczy\u0142 ju\u017c zaledwie oko\u0142o tysi\u0105ca \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n\n\n\n

18. Dywizja Piechoty, a wraz z ni\u0105 42. Pu\u0142k znalaz\u0142y si\u0119 w okr\u0105\u017ceniu. Polacy pr\u00f3bowali si\u0119 przebi\u0107, dosz\u0142o do bitwy pod \u0141\u0119townic\u0105 i Andrzejewem. 42 Pu\u0142k zajmowa\u0142 stanowiska w Srebrnej. Po ci\u0119\u017ckich walkach polskie natarcia zosta\u0142y odparte. W\u015br\u00f3d nielicznych oddzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re zdo\u0142a\u0142y si\u0119 przebi\u0107 byli \u017co\u0142nierze 42. Pu\u0142ku Piechoty. Odci\u0119te od g\u0142\u00f3wnych si\u0142 resztki trzeciego batalionu przeprowadzi\u0142y nocny atak na bagnety i przebi\u0142y si\u0119 w rejon las\u00f3w Czerwonego Boru. Podczas ostatniej pr\u00f3by przerwania niemieckiego pier\u015bcienia przez 18. Dywizj\u0119, grupa 120 \u017co\u0142nierzy z 42. Pu\u0142ku z dow\u00f3dc\u0105 jednostki podpu\u0142kownikiem Wac\u0142awem Malinowskim na czele klucz\u0105c w lasach, zdo\u0142a\u0142a wydosta\u0107 si\u0119 z matni. Po bitwie 18. Dywizja Piechoty przesta\u0142a istnie\u0107.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Grupa podpu\u0142kownika Wac\u0142awa Malinowskiego do\u0142\u0105czy\u0142a do Suwalskiej Brygady Kawalerii, a nast\u0119pnie wraz z ni\u0105 do Samodzielnej Grupy Operacyjnej \u201ePolesie\u201d. Szlak bojowy 42. Pu\u0142ku Piechoty zako\u0144czy\u0142 si\u0119 24 wrze\u015bnia 1939 roku pod Raw\u0105 Rusk\u0105. Obecnie tradycje jednostki kultywuje 1. Podlaska Brygada Obrony Terytorialnej.<\/p>\n\n\n\n

Obsada personalna 44pp we wrze\u015bniu 1939 roku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

dow\u00f3dca pu\u0142ku<\/td>podpu\u0142kownik Wac\u0142aw Malinowski<\/td><\/tr>
adiutant<\/td>kapitan J\u00f3zef Srzednicki<\/td><\/tr>
oficer informacyjny<\/td>kapitan Albin Gulewicz<\/td><\/tr>
kwatermistrz<\/td>kapitan Stefan Tadeusz Bogucki<\/td><\/tr>
naczelny lekarz<\/td>porucznik dr Zbigniew Franciszek Wiczuk-Wiczewski<\/td><\/tr>
dow\u00f3dca I batalionu<\/td>major Tadeusz Jan Riedl<\/td><\/tr>
dow\u00f3dca II batalionu<\/td>major Stefan Drewnowski<\/td><\/tr>
dow\u00f3dca III batalionu<\/td>major Feliks Chmielewski<\/td><\/tr>
dow\u00f3dca kompanii zwiadu<\/td>podporucznik Feliks K\u0119pa<\/td><\/tr>
dow\u00f3dca kompanii przeciwpancernej<\/td>porucznik Wac\u0142aw Kopczy\u0144ski<\/td><\/tr>
dow\u00f3dca plutonu artylerii piechoty<\/td>kapitan Boles\u0142aw Uchman<\/td><\/tr>
dow\u00f3dca plutonu pionier\u00f3w<\/td>kapitan Albin Gulewicz<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

42 Pu\u0142k Piechoty 24 wrze\u015bnia pod Raw\u0105 Rusk\u0105 zako\u0144czy\u0142a si\u0119 historia 42. Pu\u0142ku Piechoty im. genera\u0142a Jana Henryka D\u0105browskiego. Pod koniec 1918 roku komendant obozu jenieckiego w Santa Maria Capua Vetere na terenie W\u0142och kapitan marynarki Czes\u0142aw Petelenz wspar\u0142 inicjatyw\u0119 Komitetu Narodowego Polskiego i nakaza\u0142 formowanie jednostek wojskowych z je\u0144c\u00f3w armii austro-w\u0119gierskiej i Armii Cesarstwa Niemieckiego narodowo\u015bci polskiej. W ramach tej<\/p>\n

\n Czytaj dalej <\/span><\/i><\/a>\n <\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-20","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/20","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/20\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78,"href":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/20\/revisions\/78"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/42pulkpiechoty.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}